Deyimler

ev açmak

1) ayrı bir eve yerleşmek, ayrı bir eve geçmek; 2) evlenmek.

107

ev bark yıkmak

karı kocayı birbirinden ayırmak: 'Bir kızı vardı ki dünyanın bütün kusurları bir araya gelse onun kadar ev bark yıkamazdı.' -P. Safa.

102

ev bozmak

1) karı koca ayrılmak; 2) karı kocanın ayrılmalarına sebep olmak.

116

ev tutmak

ev kiralamak: 'Annemden kalma bir evim vardı. Onu rehine koyarak bir ev tuttuk.' -Ö. Seyfettin.

42

evci çıkmak

tatil günlerinde okul, kışla vb.nden eve gelmek.

118

evde kalmak

tkz. kızın evlenme çağı geçmiş olmak: 'Hiç evlenmeyen kız olur muymuş, evde kalmış mı dedirtecen kendine?' -E. Işınsu.

46

1) aileden ayrılıp ayrı bir evde oturmak; 2) öğrenci yurttan ayrılıp ev kiralayarak yaşamak: 'Öğrencilerin bir bölümü, ilk yılı yurtta geçirse bile ikinci yıldan başlayarak eve çıkmayı yeğler.' -A. Cemal.

117

evin bağlamak

ürün tanelenmek, tane bağlamak, olgunlaşmak.

101

evirip çevirmek

iyice, istediği gibi, adamakıllı gözden geçirmek.

108

evlerden ırak (uzak)

hlk. ölüm veya kötü bir durumdan söz edilirken dinleyenlerin aynı durumla karşılaşmamalarını dilemek için söylenen bir söz: Evlerden ırak, dağ gibi delikanlı iki günde devrildi gitti.

38

evlere şenlik

alay beğenilmeyen, olumsuz karşılanan bir durum, bir davranış karşısında söylenen bir söz.

108

evliya gibi

1) uysal (kimse); 2) iyi ahlaklı (kimse).

101

evrat çekmek

okunması âdet olan duaları ve Kur'an ayetlerini sürekli tekrarlamak: 'Geceleri Hüsnü'nün evinde toplanır, zikreder, evrat çekerlermiş.' -M. Ş. Esendal.

106

evvel zaman içinde, kalbur saman içinde

'çok zaman önce' anlamında bir tekerleme.

119

eyer boşaltmak

1) cirit oyununda hedef olmaktan kurtulmak için eyer üzerinde sağa sola eğilmek; 2) saldırıları boşa çıkaracak önlemler almak.

113

eyer kapatmak (kapamak)

eyeri atın sırtına koyup bağlamak.

39

eyer vurmak

eyeri hayvanın sırtına koyup bağlamak.

109

eyeri boş kalmak

atın binicisi ölmek.

107

eylem koymak

eylemde bulunmak.

97

eylemde bulunmak

toplu hâlde hareket etmek: 'Hiçbir Türk, vatana bağlılıkla bağdaşmayan bir eylemde bulunmadıkça vatandaşlıktan çıkarılamaz.' -Anayasa.

106

eyleme geçmek

tasarlanan bir işi uygulamaya başlamak.

114

eyvallah demek

1) hoş görerek kabul etmek veya edilmek: 'Mersi denir. Sonra teşekkür edilir. Eyvallah denir, çok mersi denir.' -S. F. Abasıyanık. 2) hoşça kalın, sağlıcakla kalın demek.

108

eyvallah etmemek

birinden yardım istememek, gönül borcu olmamak, boyun eğmemek: 'Ben kimseye eyvallah etmeyeceğim, dedi. Bir gece amcasının konağından kaçtı.' -Ö. Seyfettin.

111

eyvallahı olmamak

kimseye gönül borcu, minneti olmamak.

35

eyyam görmek (sürmek)

iyi günler geçirmek, mutlu zamanlar yaşamak.

38

eyyam ola!

'havanın iyi olmasını dilerim' anlamında kullanılan bir söz.

108

ez de suyunu iç

değersiz, yararsız şeyler için kullanılan bir söz.

106

ezber bozmak

birinin sahip olduğu düşüncenin yanlış olduğunu göstermek.

105