Deyimler

gözleri süzülmek

göz kapakları hafifçe kapanmaya başlamak: 'İki elini bastonun gümüş topuzuna dayamış, gözleri saadetten süzülmüş, adamı dinliyordu.' -H. Taner.

42

gözleri şıldır şıldır dönmek

gözleri yaş dolu bir biçimde bakmak: 'Gözleri şıldır şıldır dönerek şikâyet ederdi.' -Y. Z. Ortaç.

41

gözleri takılıp kalmak

bir şeyden gözlerini ayıramamak: 'O anda pek çok şeyler yapmak istediği hâlde, gözleri köşeyi ağır ağır dönen tramvaya takılıp kalmıştı.' -P. Safa.

103

1) gözleri sulanmak: 'Öyle halk türküleri vardır ki gözleriniz yaşarmadan okuyamaz veya dinleyemezsiniz.' -M. Kaplan. 2) mec. duygulanmak: 'Bütün başarılarda gözlerim yaşarır, bütün ayrılışlarda aynı şey.' -B. Necatigil.

108

gözleri yuvalarından (evinden) fırlamak (uğramak)

korku, öfke ve telaşı gözlerinden belli olmak: 'Cüce rolünde halkı gülmekten katıltan sırıtış, Rakım'ın bütün buruşuklarını kaplamış, ayrık gözleri evlerinden uğramış.' -H. E. Adıvar.

41

gözlerinde şimşek çakmak

aşırı parlamak: 'Bazen kara gözlerinde şimşekler çakıyordu.' -R. Enis.

100

gözlerinden okumak

düşüncelerini bakışlarından sezmek: 'Doktor, Sevim Hanım'ın içinden geçenleri gözlerinden okuyarak söze karıştığında pişman oldu.' -M. Ş. Esendal.

114

gözlerine inanamamak

hiç umulmayan, hiç beklenmeyen bir şeyin görülmesi karşısında şaşırmak.

117

gözlerini bayıltmak

gözlerini yarı kapamak: 'İnleyerek, gözlerini bayıltarak nasıl düştüğünü anlatıyor.' -M. Ş. Esendal.

95

gözlerini belertmek

gözlerini, akı çok görünecek biçimde açmak: 'Birisinin âşıklı maşuklu bir masal söylediğini işitti mi karşısında apışıp gözlerini belertiyordu.' -R. N. Güntekin.

115

gözlerini bitirmek

gözlerini aşırı yormak: 'Her gece fasılasız çalışmak gözlerimi bitirdi.' -Ö. Seyfettin.

101

gözlerini devirmek

öfke ile bakmak: 'Şerbetçide temiz bardak bulamayan müşteri, gözlerini devire devire bağırıyor.' -Ç. Altan.

104

gözlerini fal taşı gibi açmak

şaşkınlıkla, hayretle bakmak.

118

gözlerini kaçırmak

biriyle göz göze gelmemek için gözlerini başka tarafa çevirmek: 'Bazen böyle bir tesadüf olursa gözlerini kaçırmayı doğru bulmuyorlardı.' -R. N. Güntekin.

109

gözlerinin içi gülmek

çok sevindiği yüzünden, gözlerinden belli olmak: 'Zayıf bir kızı severdim / Gözlerinin içi gülerdi' -N. Cumalı.

120

gözlerinin içine kadar kızarmak

utancından yüzü çok kızarmak.

40

gözü (gözleri) (bir şeyde, bir şeyin üzerinde) olmak

dikkati bir yerde toplanmak: 'Masalarda oturan kadınların en ufak bir harekette gözleri kapıdaydı.' -N. Cumalı.

109

gözü (gözleri) açılmak

1) iyiyi kötüyü veya kendisine yarayanı ayırt eder duruma gelmek: 'Mektepten, kitaplardan fazla bu gençlerin muhitinde gözleri açılmış.' -Y. K. Beyatlı. 2) uyanmak.

110

gözü (gözleri) dönmek

aşırı bir isteğin, öfkenin etkisiyle ne yaptığını bilmez duruma gelmek: 'Teşebbüs, hamle, gayret, aksiyon ne demektir, bu gözü dönmüş insanlardan öğrenmek lazım.' -N. F. Kısakürek.

108

gözü (gözleri) kamaşmak

1) güçlü bir ışık sebebiyle göz bakamaz olmak: 'Güneş hiç olmadığı kadar parlaktı, gözlerim kamaştı.' -E. Işınsu. 2) mec. çok etkilenmek.

105

gözü (gözleri) kararmak

1) başı dönmek, hafif baygınlık geçirmek: 'Duvar tarafına doğru bir adım atarak evet cevabını veren Orhan'ın gözleri gene kararıyordu.' -P. Safa. 2) mec. umutsuzluğun veya aşırı bir isteğin etkisi altında ne yaptığını bilmez duruma gelmek: 'İnsan sevgisi ne kadar yoğunsa gözü karardığında cesareti de o denli delice idi.' -A. Kulin.

100

gözleri sulanmak

gözleri süzülmek

gözleri şıldır şıldır dönmek

gözleri takılıp kalmak

gözleri velfecri okumak

gözleri yaşarmak